Świat roślin
Flora w Polsce i na świecie
Owoce tropikalne mają dużą wartość odżywczą. Zawierają wiele składników mineralnych i witamin, a jednocześnie, są stosunkowo tanie, często więc wzbogacają dietę mieszkańców krajów rozwijających się - Kable hdmi. Owoce tropikalne zbiera się przede wszystkim na gorących nizinach, większość z nich nie toleruje bowiem najmniejszego nawet mrozu.
Kategorie
Archiwum
Ananas - owoc o dziesiątkach niepozornych kwiatów. Jednym z najciekawszych owoców tropikalnych z rodziny ananasowatych jest ananas obejmujący 9 gatunków bylin. Zajrzyj na herbata biała. Najbardziej znany gatunek to ananas jadalny występujący na terenie Ameryki Południowej (dieta dla dziecka), głównie w rejonie Brazylii. Bardzo charakterystyczna jest budowa zewnętrzna tej rośliny - maszyny do szycia. Przyjmuje on, bowiem postać gęstego kwiatostanu o około 100-150 niepozornych kwiatach na grubej, sięgającej nawet 1 metra łodydze przesyłki do niemiec . Wyrasta on spośród długich, sztywnych oraz zakończonych kolcami liści. Owoc ananasa przybiera złotożółtą barwę. Na szczycie natomiast wznosi się pęk liści dodający mu niezwykłego uroku - wynajem mieszkań bielsko. Wewnątrz ukryty jest słodki oraz aromatyczny miąższ, który może być spożywany zarówno na surowo jak i w postacie dżemów, soków, toytoy oraz innych przetworów. Liście ananasa służą do produkcji włókna pina, swym wyglądem przypominającego jedwab. Odwiedź saab. Ananas pełni bardzo ważną rolę, jako roślina uprawna. Jego największe plantacje występują na Hawajach, Filipinach, w Malezji oraz Chinach. Owoce ananasa dzięki dużej zawartości witamin, białka, węglowodanów oraz błonnika mają bardzo wysokie wartości odżywcze, co sprawia, że są wyjątkowo pożywne. Oprócz swych wartości odżywczych oraz walorów smakowych owoc ananasa zawiera mangan odpowiedzialny za proces prawidłowego rozwoju ludzkich komórek.
Zastosowanie oleju
Wśród roślin oleistych królują oliwki europejskie. Oliwa z oliwek jest uważana za najlepszy dodatek do sałatek, ze względu na swój wysoko ceniony smak i aromat. Jednocześnie jest jednak najdroższa w produkcji. Drzewa oliwne uprawiane są w krajach śródziemnomorskich od ponad 5 tysięcy lat. Są one długowieczne, na Bliskim Wschodzie znaleźć można okazy liczące sobie nawet 2 tysiące lat. Po dziś dzień największe gaje oliwne znajdują się w krajach śródziemnomorskich, tamtejszy klimat jest bowiem wręcz idealny dla tej rośliny. Największymi producentami oliwek są Włochy, Hiszpania i Grecja. Hiszpania i Włochy dostarczają połowę światowej produkcji oliwek. To z nich właśnie pochodzi większa część dostępnego na rynkach światowych oleju z oliwek – około 90% zbiorów przeznacza się tam do produkcji oleju. Gaje oliwne spotkać można również w innych częściach świata, najwięcej w Ameryce Południowej. Oliwę z oliwek uzyskuje się w procesie wytłaczania na zimno. Najwyższej jakości olej, tzw. oliwa nicejska pochodzi z pierwszego wyciśnięcia. Klarowność zyskuje ona dzięki odwirowaniu.Oprócz oliwy z oliwek, w kuchni używa się też oleju rzepakowego, słonecznikowego, krokoszowe-go i sojowego. W przemyśle spożywczym wykorzystuje się te i inne oleje do produkcji margaryny i innych tłuszczów do smarowania pieczywa, do pieczenia, produkcji lodów i słodyczy. Wiele roślin zawiera olejki eteryczne, cenione ze względu na zapach. W chłodniejszym klimacie północnej części świata rośnie wiele ziół zawierających takie aromatyczne olejki, między innymi -lawenda, majeranek, rozmaryn, mięta pieprzowa i zielona oraz tymianek. Z regionów o cieplejszym klimacie pochodzą bardziej egzotyczne zapachy. Jednym z najbardziej cenionych olejków eterycznych jest olejek różany otrzymywany w procesie destylacji z płatków kwiatów róży damasceńskiej. Aby uzyskać 100 gramów olejku różanego, trzeba przepuścić strumień gorącej pary przez około 360 kg płatków zerwanych z 800 tysięcy kwiatów róż. Największym producentem olejku różanego jest Bułgaria. W kraju tym tysiące ludzi jest zatrudnionych na plantacjach róż. Kolejne miejsca na liście producentów tego olejku zajmują Turcja i Iran. Do roślin dostarczających inne olejki eteryczne należą pelargonie (olejek geraniowy), jaśmin i pączki kwiatowe goździkowca korzennego. Olejek cytrynowy, uzyskiwany ze skórek cytryny, jest używany głównie w przemyśle chemicznym i kosmetycznym, do aromatyzowania mydeł, szamponów, proszków i innych środków czyszczących. Z liści i gałązek pomarańczy gorzkiej wytwarza się tak zwany olejek petit grain, wykorzystywany do komponowania zapachów perfum. Największym producentem olejku petit grain jest Paragwaj. Najbardziej znanym olejem roślinnym stosowanym w medycynie jest olej rycynowy – otrzymywany z nasion rącznika. Olej rycynowy od wielu lat stosuje się jako środek przeczyszczający. Otrzymywany z tropikalnego drzewa olej chaulmugrowy (uspianowy), przez wiele stuleci wykorzystywany byl przez chińskich lekarzy w leczeniu chorób skóry, w tym również trądu. Lekarze próbowali leczyć nim trąd, do czasu, kiedy wynaleziono terapię antybiotykową. Olejek eukaliptusowy jest składnikiem wielu płynów do płukania gardła, inhalatorów, pastylek przeciwkaszlowych i maści rozgrzewających. Na bazie olejku terpentynowego wytwarzano niegdyś maści na zwichnięcia, maścią terpentynową nacierano także plecy i klatkę piersiową, aby złagodzić objawy przeziębienia. Obecnie oleju terpentynowego używa się głównie w weterynarii. Olej terpentynowy otrzymuje się poprzez destylację żywicy sosnowej. Wiele olejków aromatycznych wykorzystywanych jest w aromatoterapii – wciera sieje w skórę, aby zmniejszyć napięcie mięśniowe mogące być przyczyną wielu przewlekłych bólów.
Banany
Liście wielu odmian banana zawierają włókna wykorzystywane do wyrobu worków oraz mat. Przykładem może być banan manilski z Filipin, z liści którego otrzymuje się cenione włókno – manilę. Szczególnie duże liście niektórych odmian mogą być używane do krycia dachów. Banany najlepiej rosną w regionach o gorącym i wilgotnym klimacie, gdzie temperatury nie spadają poniżej 11 °C, a roczne opady wynoszą co najmniej 1500 mm. W niższych temperaturach rośliny obumierają. Jeśli uprawiane są na obszarach suchszych, wymagają sztucznego nawadniania. Bananom szkodzą również silne wiatry. Niestety jeden z najważniejszych obszarów uprawy bananów – wyspy karaibskie – leży na szlakach tropikalnych huraganów, co podwyższa znacznie stopień ryzyka przy zakładaniu tam plantacji. Banany pochodzą z południowej i południowo-wschodniej Azji, skąd arabscy kupcy sprowadzili je do wschodniej Afryki, a europejscy podróżnicy zaczęli uprawiać banany na Wyspach Kanaryjskich. W 1516 r. pewien Hiszpan przewiózł je na Karaiby. Problem ten nie dotyczy bananów, które na tyle dobrze znoszą transport, że stały się przedmiotem ożywionej wymiany międzynarodowej i obecnie należą do najczęściej spożywanych owoców w Europie i Ameryce Północnej. Eksportuje się najczęściej odpowiednio zabezpieczone świeże owoce. Banany zawierają dużo węglowodanów (głównie cukrów), witaminy A i C, potas oraz fosfor. Kolejne zalety to niska zawartość tłuszczu, obecność białka i błonnika. Bananowce owocują po 12-15 miesiącach. Z bulwiastego kłącza wyrasta niby łodyga zbudowana ze ściśle przylegających do siebie pochew liściowych zakończona czubem potężnych liści kilkumetrowej długości. Na szczycie, na długim trzonku znajduje się owocostan złożony z co najmniej pięciu kiści po 10-20 bananów. Banany zrywa się zielone -jeśli dojrzewają na drzewie, tracą smak – a zjadane powinny być nie później niż miesiąc po zerwaniu. Dlatego zbiór, załadunek, transport i sprzedaż muszą być sprawnie zorganizowane. Banany muszą być przewożone w specjalnie zaprojektowanych statkach wyposażonych w chłodnie. Jedna z twardych odmian – plantan – zawiera więcej skrobi niż cukru. Owoc przed zjedzeniem musi być ugotowany. W niektórych regionach tropikalnych, na przykład w środkowo-wschodniej Afryce, plantan traktowany jest jak warzywo stanowiąc podstawę diety miejscowej ludności.
Pozyskanie oleju
Cztery rośliny oleiste – bawełna, kukurydza, soja i orzechy ziemne (arachidowe) są wszechstronnie użytkowe. Poza tym, że pozyskuje się z nich olej, wykorzystuje sieje również do wielu innych celów. Bawełna ceniona jest ze względu na delikatne włókno. Dzięki kulom bawełny porywanym przez wiatr nasiona tej rośliny mogły się w stanie dzikim efektywniej rozprzestrzeniać. Obecnie nasiona wykorzystuje się do produkcji oleju szeroko stosowanego w przemyśle spożywczym, a wytłoki służą do produkcji pasz dla zwierząt. Kolejną rośliną oleistą wszechstronnego zastosowania jest pochodząca z Ameryki kukurydza. Ziarno kukurydzy używane jest m.in. do produkcji płatków śniadaniowych i mąki. Z kukurydzy uzyskuje się również olej wykorzystywany do smażenia i przyprawiania sałatek. Soja jest źródłem białek z powodzeniem zastępujących białka pochodzenia zwierzęcego, dlatego jest chętnie używana w kuchni wegetariańskiej. Olej sojowy występuje w trzech formach. Po pierwszej rafinacji (oczyszczeniu) wykorzystuje się go do produkcji mydła i lakierów. Po drugim oczyszczeniu olej traci swój silny zapach i smak i wówczas już może być używany do produkcji margaryny, do smażenia i jako olej sałatkowy. Trzecia forma, tak zwana lecytyna, ma prawie stałą konsystencję – wykorzystuje się ją do produkcji kosmetyków, lodów i słodyczy. Istnieje kilka sposobów pozyskiwania oleju z owoców i nasion. Najskuteczniejszą metodą jest wypłukiwanie za pomocą chemicznych rozpuszczalników. Wypłukane części roślin są odcedzane, a rozpuszczalnik wyparowuje. W ten sposób pozostaje czysty olej. Jako rozpuszczalników używa się różnych substancji, najczęściej pochodnych ropy naftowej, na przykład eteru naftowego. Olej można również uzyskać poprzez wyciskanie. Pod olbrzymim ciśnieniem cały olej z surowca roślinnego wycieka. Powstają przy tym znaczne ilości ciepła, które sprawiają, że zmienia się kolor oleju. Wytłaczanie pod mniejszym ciśnieniem nie powoduje zmiany koloru, jednak przy użyciu tej metody nie udaje się wycisnąć całego oleju zawartego w roślinach, dlatego to, co pozostaje, zalewa się jeszcze rozpuszczalnikiem. Wielkość ciśnienia odgrywa czasami niezwykle ważną rolę. Tak jest w przypadku oleju rycynowego, który uzyskuje się z nasion rącznika. Nasiona te zawierają silną truciznę, jednak jeśli olej wyciska się z nich pod wpływem niskiego ciśnienia, substancje trujące pozostają w wytłokach. Techniczny olej rycynowy, w którym obecność trucizny jest dopuszczalna, używany m.in. do produkcji smarów i garbowania skór, można wytłaczać pod wysokim ciśnieniem.
Producenci bananów
Obecnie największymi na świecie producentami bananów są: Brazylia, Uganda, Indie, Filipiny, Kolumbia, Ekwador, Ruanda i Indonezja. Cała światowa produkcja bananów wynosi około 42 miliony ton, z czego około 7,5 miliona ton trafia na rynek międzynarodowy. Największymi eksporterami są kraje Ameryki Środkowej i Filipiny; banany uprawia się tam na wielkich plantacjach. Na Karaibach, również mających znaczny udział w światowym rynku, banany uprawia się głównie w małych gospodarstwach. Stamtąd trafiają do wielkich przedsiębiorstw zajmujących się eksportem. Oba wspomniane regiony są głównymi dostawcami bananów na dwa najważniejsze rynki zbytu – do Ameryki Północnej i Europy. Międzynarodowy handel bananami stał się przedmiotem kontrowersji w Unii Europejskiej. W 1990 r. do Europy trafiło w sumie 3,2 min ton tych owoców. Około 60% pochodziło z krajów Ameryki Południowej i Środkowej oraz z Filipin. Te banany nazywane są „dolarowymi”. Kolejne 20% pochodziło z zamorskich terytoriów zależnych Francji (zwłaszcza z Gwadelupy i Martyniki), a także z Wysp Kanaryjskich (Hiszpania), Krety (Grecja) i Madery (Portugalia). Kraje należące do ACP nie są członkami Unii Europejskiej, ale ze względu na swoje historyczne związki z Europą w czasach kolonialnych, produkty rolne tych krajów eksportowane do UE są całkowicie zwolnione z cła. Preferencyjne stawki celne w UE obowiązują również na inne produkty gospodarki tych krajów. Dzięki takiej polityce celnej krajów członkowskich Unii, banany z krajów ACP mogą konkurować z tańszymi bananami „dolarowymi”. Na początku lat 90. trzy międzynarodowe koncerny zajmujące się produkcją i sprzedażą bananów kontrolowały około 70% światowego rynku bananów. Kiedy okazało się, że w 1993 roku powstanie wspólny rynek europejski, przedsiębiorstwa te, wraz z rządami krajów Unii, które nie miały w przeszłości kolonii, zaczęły domagać się zniesienia ulg importowych dla bananów z krajów ACP. Jednak zniesienie wspomnianych ulg mogłoby spowodować załamanie gospodarcze w wielu krajach, m.in. na Dominikanie, Gwadelupie, Jamajce i Martynice. Porozumienie z grudnia 1992 roku stanowiło, że banany z tych krajów nadal będą objęte preferencjami celnymi. Wprowadzono limit dla bananów „dolarowych”. Od tej pory można było sprowadzić na rynek UE 2 min ton bananów obciążonych 20% cłem. Każda tona powyżej tego limitu podlegała już stawce 170%. Takie rozwiązanie rozczarowało producentów „dolarowych” bananów. W 1997 roku Światowa Organizacja Handlu (WTO) uznała ich zarzuty, że Unia utrudnia dostęp do swoich rynków.