Świat roślin
Flora w Polsce i na świecie
Owoce tropikalne mają dużą wartość odżywczą. Zawierają wiele składników mineralnych i witamin, a jednocześnie, są stosunkowo tanie, często więc wzbogacają dietę mieszkańców krajów rozwijających się. Owoce tropikalne zbiera się przede wszystkim na gorących nizinach, większość z nich nie toleruje bowiem najmniejszego nawet mrozu.
Kategorie
Archiwum
Ananas - owoc o dziesiątkach niepozornych kwiatów. Jednym z najciekawszych owoców tropikalnych z rodziny ananasowatych jest ananas obejmujący 9 gatunków bylin. Najbardziej znany gatunek to ananas jadalny występujący na terenie Ameryki Południowej, głównie w rejonie Brazylii. Bardzo charakterystyczna jest budowa zewnętrzna tej rośliny. Przyjmuje on, bowiem postać gęstego kwiatostanu o około 100-150 niepozornych kwiatach na grubej, sięgającej nawet 1 metra łodydze . Wyrasta on spośród długich, sztywnych oraz zakończonych kolcami liści. Owoc ananasa przybiera złotożółtą barwę. Na szczycie natomiast wznosi się pęk liści dodający mu niezwykłego uroku. Wewnątrz ukryty jest słodki oraz aromatyczny miąższ, który może być spożywany zarówno na surowo jak i w postacie dżemów, soków oraz innych przetworów. Liście ananasa służą do produkcji włókna pina, swym wyglądem przypominającego jedwab. Ananas pełni bardzo ważną rolę, jako roślina uprawna. Jego największe plantacje występują na Hawajach, Filipinach, w Malezji oraz Chinach. Owoce ananasa dzięki dużej zawartości witamin, białka, węglowodanów oraz błonnika mają bardzo wysokie wartości odżywcze, co sprawia, że są wyjątkowo pożywne. Oprócz swych wartości odżywczych oraz walorów smakowych owoc ananasa zawiera mangan odpowiedzialny za proces prawidłowego rozwoju ludzkich komórek.
Mango i banan
Mango – owoc rodem z Indii. Mango to owoc wywodzący się z rodziny nanerczowatych. Najczęściej występujący to mango indyjskie zwane również posmaczem indyjskim. Najczęściej występuje ono na obszarze Indii, Malezji, Chin oraz Filipin, a więc w części Azji Południowo-Wschodniej. Ta nietypowa roślina najlepiej rozwija się w klimacie zwrotnikowym oraz podzwrotnikowym. Drzewo mango odznacza się spośród innych swą długowiecznością. Rosną one nawet ponad 300 lat dając soczyste owoce. Niekiedy wzbijają się one na wysokość nawet 30 metrów. Posiadają podłużne, zebrane w rozety liście o długości około 25 centymetrów. Charakterystyczne są również jego kwiatostany składające się nawet z 7000 kwiatów o żółtej lub czerwonej barwie. Owoce mango sięgające 20 centymetrów pestkowce, które początkowo przybierają ciemnozieloną barwę, która w okresie dojrzewania emanuje kolorem złota oraz czerwieni. Mają one bardzo cienką a zarazem twardą skórkę, pod którą ukryty jest pomarańczowo-żółty miąższ a nietypowym aromacie. Drzewa mango znajdują swe zastosowanie głównie, jako rośliny uprawne. Jest to, bowiem najważniejszy owoc uprawiany w Indiach stanowiący połowę produkcji owoców w tym rejonie. Podobnie jest w Birmie, Syjamie oraz Pakistanie, gdzie uprawy mango osiągają bardzo wysokie rozmiary. Banan – największy przysmak nie tylko małp ale i uwielbiany przez człowieka. Owocem cieszącym się największym zainteresowaniem wśród bylin jest pochodzący z rodziny bananowatych banan. Swym rodzajem obejmuje on około 80 gatunków rosnących głównie w strefie międzyzwrotnikowej Azji oraz Afryki. Są to, więc regiony ciepłe oraz wilgotne. Im, bowiem wyższa temperatura, a klimat bardziej wilgotny tym owoc banana jest lepszej jakości. Łodyga drzewa bananowego pokryta jest gęstymi liśćmi, które na szczycie przyjmują postać ogromnego pióropuszu. Kwiaty banana tworzą zwisający kwiatostan zapylany przez ptaki lub nietoperze. Owoce natomiast to podłużna, o żółtej barwie jagoda z twardymi nasionami długa na 20 centymetrów. Drzewo banana ma znaczenie przede wszystkim, jako roślina uprawna – zwłaszcza odmiana banana zwyczajnego. Jego głównymi producentami są Indie, Brazylia oraz Ekwador i Filipiny. Dzięki zawartości wielu węglowodanów, błonnika, tłuszczy, błonnika oraz substancji mineralnych posiada bardzo dużą wartość odżywczą. Zaledwie w 100 gramach jego owocu zawiera od 81 do 103 kalorii. Banany są również bogate w beta-karoten, witaminę B oraz witaminę C, które dzięki grubej skórce nie ulegają zniszczeniu i są odpowiednio chronione.
Papaja i kokos
Papaja – przedstawiciel rodziny melonowcowatych. Papaja to owoc pochodzący z regionu Ameryki Środkowej. Naukowa nazwa tego owocu to melonowiec właściwy, czasami zwany drzewem melonowym. Ten owoc z rodziny melonowcowatych uprawiany jest przede wszystkim w tropikach i subtropikach. Jest to rodzaj byliny o drzewiastym pokroju z pniem sięgającym 10 metrów. Charakterystyczny jest brak gałęzi na drzewie. Na samym szczycie pnia znajdują się natomiast liście o średnicy sięgającej nawet 70 centymetrów. Cechą wyróżniającą ten rodzaj rośliny są jej kwiaty przybierające postać pięciokrotnego kielicha z białą koroną i jednym słupkiem. Owoce papai to gruszkowate jagody o owalnym kształcie długie na 45 centymetrów i szerokie na 30. Owoce wraz z przejściem w stan dojrzenia zmieniają kolor z zielonego na pomarańczowy, rzadziej ciemnożółty. Wewnątrz znajduje się natomiast ogrom kulisty oraz jadalnych nasion. Drzewo papai swe zastosowanie znajduje głównie, jako rośliny owocowe. Ogromne zastosowanie mają, bowiem w kulinariach. Jadalny jest zarówno miąższ jak i skórka papai. Stosuję się ją również do wszelkiego rodzaju przetworów takich jak dżemy, marmolady a nawet napoje alkoholowe. Podobnie do pozostałych owoców tropikalnych dzięki znacznej liczbie witamin oraz składników mineralnych ma znakomitą wartość odżywczą. Kokos – drzewo zaspokajające wszystkie potrzeby ludzkiego życia. Kokos jest jedynym owocem z monotypowego rodzaju. Należy on do rodziny arekowatych. Drzewa kokosu zwane są również palmą kokosową. Ciekawostką jest, iż nazwa palmy kokosowej w dosłownym znaczeniu oznacza drzewo, które zaspokaja wszystkie potrzeby ludzkiego życia. Zalążkiem występowania kokosu jest Południowo-Wschodnia Azja oraz Północno-Zachodnia Ameryka Południowa. Obszarem najczęstszego ich występowania są gorące oraz piaszczyste plaże o wilgotnym klimacie. Drzewo kokosu potrafi osiągnąć nawet 30 metrów wysokości. Zakończone jest ono szerokimi, pierzastymi, czasami sześciometrowymi liśćmi. Owoc kokosu jest jego najciekawszym elementem budowy. Jest to jednonasienny pestkowiec zrośnięty z trzech owocolistków. Pokryty jest on stosunkowo cienką skórką, następnie występuje gruba warstwa brązowych włókien, i na samym końcu umieszczona jest pestka, czyli orzech kokosowy wraz z pojedynczym ziarnem. U samej podstawy natomiast znajdują się trzy kiełkowe otwory, z których jedynie jeden pokryty jest miękką skorupą, która umożliwia przebicie się pędu. Wnętrze kokosu przyjmuje płynną postać zwaną mlekiem kokosowym. Poszczególne elementy budowy kokosu zastosowanie znajdują zarówno w kulinariach, budownictwie jak i ogrodnictwie czy włókiennictwie.
Winogrono i wino
Największymi wrogami winorośli są pleśń i owady, takie jak filoksera winiec – północnoamerykański szkodnik sprowadzony do Europy w drugiej połowie XIX wieku. Winogrona są najważniejszymi owocami strefy umiarkowanej. Aż 80% światowych zbiorów przeznacza się na wino, 13% owoców spożywana jest w stanie świeżym, pozostałe 7 wkłada się do puszek, suszy na rodzynki lub przerabia na soki. Winogrona lubią ciepłe, a nawet upalne lata. Średnia temperatura latem powinna wynosić co najmniej 18°C. Tylko takie warunki zapewnią owocom dojrzewanie i odpowiednie stężenie cukru w soku. Winogrona potrzebują światła, tak często uprawiane są na południowych zboczach. Winorośle nie lubią też nadmiaru wody. dlatego nie mogą rosnąć na terenach podmokłych. Zimowe opady nie powinny być zbyt obfite, ponieważ duża miara wilgoci mogłaby doprowadzić do rozwoju chorób. Największymi producentami winogron pozostają wciąż kraje basenu Morza Śródziemnego, poza nimi winogrona uprawia się głównie w Kalifornii, RPA i Australii. Wino z winogron produkuje się już od tysięcy lat. Ślady wina zostały odnalezione na wazie pochodzącej sprzed 5500 lat, wykopanej w Iranie. Już 2440 lat p.n.e. Egipcjanie malowali sceny przedstawiające uprawę winorośli. Wino można wytwarzać z wielu owoców, ale większość wina znajdującego się w obrocie handlowym produkuje się z winogron. Winogrona przeznaczone na wino uprawia się głównie w Europie – przede wszystkim we Francji, Włoszech i Hiszpanii. Dobrej jakości wino produkuje się również w USA, Niemczech, południowo-wschodniej Europie, Afryce Południowej, Australii i Portugalii. Najwięcej wina produkuje się we Włoszech, ale głównym producentem win markowych jest zajmująca drugie miejsce pod względem wielkości produkcji Francja. Mimo dużego eksportu wina bilans handlowy Francji z zagranicą jest ujemny. Francuzi sprowadzają tańsze, zagraniczne wino, które mieszają z miejscowym i sprzedają na rynku wewnętrznym. W ostatnich latach popyt na wina stołowe we Francji znacznie się zmniejszył – ze 130 litrów na osobę w 1959 r. do 62,5 w 1994 roku. Większość win produkowanych we Włoszech i Hiszpanii trafia na rynek wewnętrzny. Na eksport przeznacza się niewielkie ilości, choć takie wina jak na przykład włoskie chianti i hiszpańskie sherry (z regionu Jerez de la Frontera) znane są w całej Europie. W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych popularność zdobyły wina australijskie (głównie z południowej Australii), amerykańskie (z Kalifornii), produkowane w środkowym Chile i w Republice Południowej Afryki. Wszystkie te regiony charakteryzują się klimatem śródziemnomorskim. Rynki zbytu na drogie markowe wina to przede wszystkim Belgia, Wielka Brytania, Niemcy i Stany Zjednoczone. Winna latorośl źle znosi zimno. Ciekawym przykładem tego jest historia uprawy tej rośliny na Wyspach Brytyjskich. Winorośl została tam sprowadzona przez Rzymian w okresie, kiedy średnie temperatury były nieco wyższe niż obecnie. Źródła historyczne dowodzą, że do 300 roku naszej ery kraj ten nie importował wina. Może to oznaczać, że miejscowa produkcja w pełni zaspokajała potrzeby mieszkańców.
Owoce tropikalne
Ananasy sprzedaje się przede wszystkim w puszkach. Puszki zawierają plasterki owoców zanurzone w soku. Pozostałe części rośliny wykorzystuje się do produkcji paszy dla bydła oraz lekarstw. Z włókna ananasowego, tzw. piny, mieszkańcy Filipin wytwarzają delikatne tkaniny. Podobnie jak w przypadku bananów, większość ananasów trafiających na rynek pochodzi z wielkich plantacji, zwykle położonych w pobliżu przetwórni spożywczych. Ananasy najlepiej rosną na stosunkowo suchych glebach na gorących, przybrzeżnych nizinach. Nadmiar wody może zaszkodzić roślinom, jednak w regionach zbyt suchych plantacje muszą być nawadniane. Prawdopodobnie pierwotnie ananasy rosły tylko na terenie obecnej Brazylii, jednak kiedy Krzysztof Kolumb w roku 1492 dotarł do Ameryki, spotkać je można już było w całej Ameryce Południowej i Środkowej. Początki komercyjnej uprawy ananasów przypadają na połowę XIX wieku. Obecnie największymi producentami ananasów są Filipiny, Tajlandia, Brazylia, Indie, USA, Chiny i Wietnam. Daktyle już pięć tysięcy lat temu stanowiły jeden z podstawowych składników diety ludów zamieszkujących gorące, pustynne regiony północnej Afryki i południowo-zachodniej Azji. Palma daktylowa może rodzić owoce nawet przez 150 lat, z czasem jednak daje ich coraz mniej. Ma ona długie korzenie, które sięgają głęboko w grunt w poszukiwaniu wody. Roślina ta zwykle rośnie w pobliżu oaz oraz wzdłuż brzegów rzek, które przepływają przez pustynię, tak jak na przykład Nil. Aby zakwitnąć, palma daktylowa wymaga wysokich temperatur, względnie suchego powietrza i bezchmurnego nieba. W odróżnieniu od innych tropikalnych drzew owocowych dobrze znosi przymrozki, jakie czasami, zwłaszcza w zimie, występują na pustyniach. Ta cecha wyróżnia palmy daktylowe spośród wszystkich innych drzew tropikalnych. Daktyle wciąż stanowią jeden z ważniejszych składników diety mieszkańców oaz. Owoce te spożywane są w krajach, w których się je uprawia. Do największych producentów daktyli należą: Egipt, Arabia Saudyjska, Iran, Pakistan i Algieria. W Iraku, który był niegdyś największym eksporterem daktyli, uprawia się je w dolinach Eufratu i Tygrysa. W Izraelu daktyle uprawia się na wielkich plantacjach. Spośród wielu pozostałych owoców tropikalnych najbardziej rozpowszechnione są orzechy kokosowe. Często jednak wykorzystuje się je głównie jako źródło tłuszczu roślinnego. Drzewo chlebowca występuje w stanie dzikim w południowo-wschodniej Azji i Oceanii. Jego duże jadalne owoce stanowią podstawowy składnik diety wielu Polinezyjczyków. Miąższ owoców chlebowca po upieczeniu jest w smaku bardzo podobny do chleba. Obecnie drzewa chlebowca uprawiane są również w Brazylii, na Karaibach i w innych częściach Ameryki. Bogate w witaminy A i C mango pochodzi z Indii i Malezji. Obecnie największymi producentami mango są: Brazylia, Indie, Meksyk, Filipiny i USA. Większość owoców mango spożywana jest w krajach, w których się je uprawia. Niewielka część zbiorów tego delikatnego owocu jest eksportowana. Mango można jednak puszkować, bardzo smaczny jest też sok z tego owocu. Innym bardzo popularnym owocem, stanowiącym główne danie śniadaniowe w wielu krajach tropikalnych jest papaja, owoc byliny przypominającej swym wyglądem palmę. Papaja zawiera dużo witaminy A i C, jednak z tych samych względów co mango nie nadaje się do transportu i przechowywania. Papaja pochodzi z Ameryki Środkowej, obecnie uprawia sieją głównie w Brazylii, Chile, Indonezji, Indiach i Meksyku.